Stil

Twee van mijn fijnste herinneringen van mijn jaren in Nederland vonden plaats tijdens de Dodenherdenking. Beide keren zat ik in het openbaar vervoer toen de klok acht sloeg op 4 mei. Het was nog licht buiten, vergelijkbaar met half zeven hier. De zon was nog aan het ondergaan en de beginnende lenteavond was van goud. De eerste keer zat ik in een trein en de tweede keer in een tram aan de Weteringschans. In de trein zei de conducteur dat de trein twee minuten zou stoppen. In de tram daarentegen werd niets gezegd en stopte de conducteur midden op het traject. Beide keren heerste er een diepe stilte. Vanuit de trein zag ik de gloed van de zon boven een lege weiland, zoals er duizenden zijn langs de rails. Vanuit de tram zag ik de straat, de bomen en weer die gouden lucht. Zonsondergangen in Nederland kunnen net zo dramatisch zijn als hier, vooral in de stad. Vraag me niet hoe. En misschien omdat ze niet elke dag voorkomen, zoals hier, zijn ze soms zelfs mooier. Maar wat mij het meest raakte was hoe iedereen op juist die plekken, waar je het niet zou verwachten, het moment leek te begrijpen. Het waren beide serene ogenblikken, ver weg van een plein met een monument of een begraafplaats. Geen kranslegging en niemand leek opzettelijk in het zwart gekleed, maar iedereen was stil. Nou is er ook een deel van mij dat nare kriebels krijgt van massaal gedrag en overdadige sociale controle, maar dat was niet zo tijdens die twee momenten. Wanneer zoiets juist in de publieke ruimte, waar het eigenlijk niet hoeft, plaatsvindt dan merk je het belang en de ernst van de situatie. Pas dan wordt het trauma – ook na 70 jaar – een beetje voelbaar. De ceremonie is slechts het voorbeeld, op straat gebeurt het echt. Of niet. In Nederland kan je ook ervoor kiezen om niet stil te zitten en de doden juist te eren door verder met je leven te gaan. En ook dat vind ik mooi. De volgende dag is het feest en gaat het eigenlijk helemaal niet meer over de doden van toen of nu. Men is 70 jaar verder. Tijd heelt niet de diepste wonden, het doodt ze.

Hier op Aruba ga ik ook elk jaar naar de Dodenherdenking, bij het monument aan de Adriaan Laclé Boulevard. Zelf heb ik de indruk dat veel mensen niet eens weten dat daar een oorlogsmonument staat en op de dag zelf, zo rond zes uur in de middag, zullen er genoeg mensen zijn die zich elk jaar weer ergeren aan het feit dat de weg is afgesloten. Hier lijkt niemand stil te willen staan. De u-boten, torpedo’s en de kustbatterij zijn allang vergeten. De raffinaderij die toen een sleutelrol diende voor de geallieerden wordt dit jaar eindelijk ontmanteld en Boy Ecury, tja, daar hebben we nog een standbeeld van. En toch wordt er elk jaar weer stilgestaan. Je hebt de kleine groep die nog vasthoudt en de ceremonie organiseert. Mannen gekleed in witte hemden en zwarte broeken die ooit orde, kameraadschap en rust vonden in Arumil en vanuit daar de gemeenschap wisten te dienen in hun latere carrières. En je hebt de schutters die nog in leven zijn. Zij zijn het middelpunt van de middag en voor hen wordt het nu vooral ook gedaan. Ik vind het elk jaar weer te gek om deze oude strijders te zien opstaan om hun krans neer te leggen. Mannen zoals deze worden niet meer gemaakt. Ooit zullen ook deze directe schakels met het verleden verdwijnen en zal de Dodenherdenking op Aruba misschien een andere nadruk moeten krijgen. Laten we hopen dat het ook daarna door blijft gaan, al was het maar om die twee minuten bij zonsondergang. Want ook op die paar vierkante meter kleurt de lucht goud en komt alles tot stilstand. Even geen gedoe rond wel of geen Cft of foutparkerende ministers. Geen mening over wie wat heeft gepost of facebook. De constant drukkende oppervlakkigheid van elk moment verdwijnt. Je denkt gewoon even aan een ander, en je bent stil.

(Gepubliceerd in Amigoe di Aruba op 30-04-2015)

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s